Popüler Kahve Çeşitleri ve Özellikleri

Kısa cevap: Dünyada ticari olarak yetiştirilen kahve çeşitleri türleri arasında iki tanesi öne çıkar: Arabica ve Robusta. Arabica daha asitli, aromatik ve yumuşaktır; Robusta ise daha sert, acımsı ve kafeini yüksektir. Bunların yanında Liberica ve Excelsa gibi niş türler ile Bourbon, Typica, Geisha gibi Arabica alt çeşitleri vardır. Yeni başlıyorsanız: %100 Arabica, orta kavrulmuş, tek kaynak bir çekirdekle başlayın.

Kahve Türü, Çeşit ve Kavurma Farkı

Kafada karışan üç kavram var. Ayıralım:

• Tür (species): Arabica, Robusta, Liberica, Excelsa. Botanik ayrım budur.
• Çeşit (varietal): Aynı türün alt kolları. Bourbon, Typica, Caturra, SL28, Geisha gibi.
• Kavurma (roast): Çekirdeğin ne kadar kavrulduğu. Açık, orta, koyu. Bu bir tür değil, işleme aşamasıdır.

Paket üzerinde "Brezilya Santos, orta kavrum, %100 Arabica" yazıyorsa; ülke, kavurma derecesi ve tür bilgisi verilmiş demektir.

Arabica: Yumuşak ve Aromatik

Dünya üretiminin büyük çoğunluğunu oluşturur. Yüksek rakımda, serin iklimde yetişir.

• Tat: Meyvemsi, çiçeksi, çikolatamsı notalar. Belirgin ama hoş bir asidite.
• Kafein: Robusta'nın yaklaşık yarısı kadar.
• Gövde: Orta. Ağızda ipeksi his bırakır.
• Uygun demleme: Pour over ve AeroPress ile aromaları çok net ortaya çıkar. French press'te de güzeldir.

Arabica hassastır. Yanlış su sıcaklığı veya kötü öğütme, tadını hemen bozar. Ama doğru yapıldığında fark açık şekilde hissedilir.

Bilmeye Değer Arabica Alt Çeşitleri

• Bourbon: Tatlı, dengeli, karamel eğilimli.
• Typica: Temiz ve klasik profil. Birçok çeşidin atası.
• Caturra: Parlak asidite, canlı karakter.
• SL28 / SL34: Kenya'da yaygın. Böğürtlen ve siyah frenk üzümü notaları.
• Geisha: Çiçeksi, çay benzeri, pahalı. Meraklı işi.

Robusta: Sert ve Kafeinli

Düşük rakımda yetişir, hastalıklara dayanıklıdır, verimi yüksektir. Bu yüzden daha ucuzdur.

• Tat: Toprağımsı, kuruyemişli, lastiksi. Acılık baskındır.
• Kafein: Yüksek. Sert bir uyarıcı etki isteyenler tercih eder.
• Krema: Espresso'da kalın ve kalıcı krema verir. İtalyan harmanlarında bu yüzden kullanılır.
• Uygun demleme: Espresso ve moka pot. Sütlü içeceklerde arkada durmaz.

Robusta'yı kötü kahve saymayın. Kaliteli, iyi işlenmiş Robusta (bazen "fine robusta" denir) gayet içilebilir. Ucuz market kahvelerindeki kötü tat, genelde düşük kaliteli Robusta ve aşırı kavurmadan gelir.

Arabica ve Robusta Karşılaştırma Tablosu

Diğer Türler: Liberica ve Excelsa

Toplam üretimde payları küçüktür ama merak edenler için:

• Liberica: İri çekirdek. Dumanlı, odunsu, biraz da çiçeksi. Malezya ve Filipinler'de sevilir.
• Excelsa: Liberica ailesine bağlanır. Ekşimsi meyve notaları, harmanlarda derinlik katmak için kullanılır.

Tek Kaynak mı, Harman mı?

• Tek kaynak (single origin): Tek ülke, hatta tek çiftlikten gelir. Bölgenin karakterini net verir. Filtre yöntemleri için ideal.
• Harman (blend): Birkaç çekirdek karıştırılır. Denge ve tutarlılık amaçlanır. Espresso için sık tercih edilir.

Yeni başlayan biri için tek kaynak daha öğreticidir. Etiyopya, Kolombiya ve Brezilya birbirinden çok farklı tat verir. Üçünü sırayla deneyin, damak zevkinizi hızlıca keşfedersiniz.

Bölgeye Göre Genel Tat Eğilimleri

• Etiyopya: Çiçeksi, yaseminli, bergamot. Yüksek asidite.
• Kenya: Keskin, meyveli, domates-şarap benzeri derinlik.
• Kolombiya: Dengeli, karamel ve elma notaları. Güvenli bir başlangıç.
• Brezilya: Fındık, çikolata, düşük asidite. Sütlü içeceklere uyar.
• Sumatra (Endonezya): Toprağımsı, kalın gövde, baharatlı.
• Guatemala: Kakao ve baharat, orta gövde.

Çeşidi Demleme Yöntemiyle Eşleştirmek

1. Asidik ve çiçeksi Arabica (Etiyopya, Kenya) → pour over veya AeroPress.